21 maart 2011
LOFAR: op zoek naar de snelste deeltjes in het heelal
vanaf Drentse terpen
Prof.dr. H. Falcke
(Afdeling Sterrenkunde,Radboud Universiteit, Nijmegen)
In juni 2010 werd de grootste telescoop van de wereld
in het Drentse Exloo in gebruik genomen. LOFAR
(Low Frequency Array) is een revolutionaire nieuwe
radiotelescoop, waar dure schotels zijn vervangen
door een grote hoeveelheid goedkope draadantennes
gekoppeld aan een supercomputer en een hoge-snelheid
datanetwerk. Samen vormen ze een virtuele telescoop
die zonder bewegende mechanische delen de volledige
hemel op de kortste tijdschalen kan bekijken.
De wetenschappelijke doelen van LOFAR zijn de
waarneming van de geboorte van de eerste sterren in
het heelal, het zoeken naar superzware zwarte gaten
in het vroege heelal, de ontdekking van onverwachts
ontploffende sterren en de detectie van ultrahoogenergetische
kosmische straling.
Deze kosmische straling bestaat uit atoomkernen en
neutrino’s met energieën die miljoenen keren hoger
zijn dan wat ooit met de beste deeltjesversnellers op
aarde zal kunnen worden bereikt. In deze lezing wordt de
LOFAR telescoop, zijn eerste resultaten, en in het bijzonder de
speurtocht naar de meest mysterieuze deeltjes in het heelal,
de kosmische straling, beschreven.