21 februari 2011
Het universum in een korreltje roest
Prof.dr. J. Zaanen
(Instituut Lorentz, Universiteit Leiden, Leiden)
De quantumveldentheorie is de kern, maar ook het best
bewaarde geheim van de moderne natuurkunde. Het is de
leer van de quantum-emergentie, die verklaart op welke
wijze het quantumgeheel veel meer is dan de som der
kwantumdelen. We beginnen dicht bij huis: de werelden
gevormd door koude elektronen in aardse laboratoria,
met als hoogtepunt de toestand van supergeleiding.
Vervolgens zal het Higgs fenomeen worden besproken:
ons universum is doordrenkt met een kosmische vorm
van supergeleiding, die zich aan ons openbaart als ons
gewicht op de weegschaal, terwijl dit vermoeden op het
punt staat om bevestigd te worden door een heroïsch
experiment in Genève. Tenslotte, pure ruimte zou vol
moeten zijn met quantum-energie en deze zou de ruimtetijd
spontaan moeten laten krommen, maar er blijkt veel
te weinig van deze donkere energie te bestaan.
De quantumveldentheorie heeft de reputatie dat
ze onuitlegbaar is. Zo niet in deze voordracht, waarin
getracht zal worden haar wezen op opwindende wijze
bloot te leggen. Zelfs voor wie de natuurkunde al op het
VWO opgegeven heeft.