7 februari 2011
Ontwikkeling van het bouwplan van het hart
Prof.dr. A.F.M. Moorman
(Afdeling Anatomie, Embryologie& Fysiologie, AMC, Amsterdam)
In het volwassen hart is het geleidingssysteem
verantwoordelijk voor het ontstaan en de gecoördineerde
voortgeleiding van de depolariserende impuls over
het hart. Een van de meest fascinerende aspecten van
de vorming van het hart is dat al heel vroeg in de
ontwikkeling ervan een ECG kan worden afgeleid, zonder
een dergelijk geleidingssysteem. Even fascinerend is dat
het embryonale hartbuisje, waaruit het 4-kamer hart van
mens en zoogdieren ontstaat, slechts de voorlopercellen
bevat voor de linker kamer en dat de cellen voor de rest
van het hart worden toegevoegd vanuit een “stamcel”
pool buiten het hart.
In mijn voordracht zal ik laten zien dat al heel vroeg in
de ontwikkeling het basale bouwplan van het hart wordt
aangelegd. Delen van de embryonale hartbuis blijven de
zich vormende boezems en kamers flankeren. Dit verklaart
niet alleen hoe de gecoördineerde contractie tot stand
komt, maar ook hoe een dergelijk klein hartje kan werken
zonder kleppen.